مقدمه:
 سلامت انسانها و در نتيجه سلامت جامعه نقش مؤثري در توسعه و توانمندي جامعه دارد ،سلامت محور توسعه است و سطح سلامتي جامعه نيز از توسعه يافتگي آن تا ثير مي پذيرد . مهمترين مساله در اين راستا آگاهي و شناخت كامل افراد مي باشد و اين امر ميسر نمي گردد مگر به كمك بهره گيري از روشهاي جديد آموزشي و انجام پژوهشهاي لازم ومتعدد .
  با ارتقاء سطح آگاهي  عموم مردم در زمينه بهداشت دهان ودندان از طريق آموزش روشهاي صحيح بهداشت و پيشگيري ، فرهنگ سازي  وجلب مشاركت آنها ميتوان نگرش و رفتار و عملكرد آنان را در رابطه با سلامت دهان ودندان تغيير داده و با اين افزايش آگاهي ، تغيير نگرش ها ،باورها و در نهايت ايجاد الگوهاي صحيح رفتارهاي بهداشتي مي توانيم قدم مؤثري در تا مين سلامتي جامعه بر داريم .
 مطالعات و تحقيقات انجام گرفته نشان مي دهد كه پوسيدگي دندان بطور چشمگيري در بين افراد جامعه شايع است .اين مساله بيانگر اين مهم است كه وجود مشكل پوسيدگي دندان به عنوان يكي از اولويتهاي بهداشتي درماني جامعه امروز بوده و به برنا مه ريزي دقيق آموزشي و بهداشتي درزمينه پيشگيري نياز دارد.

دهان و ساختمان دندان :

          نقش دهان : دهان در اعمال زيادي چون صحبت كردن ، خنديدن ، چشيدن ، گازگرفتن جويدن  وبلعيدن غذا نقش اصلي را به عهده دارد و اولين قسمت دستگاه گوارش است كه از لبها شروع و به حلق منتهي مي شود ، اولين قدم در عمل گوارش غذا ، خرد كردن و جويدن مواد غذائي است كه وظيفه آ ن به عهده دندانها مي باشد ،دندانها هر يك با شكل ويژه خود به اعمال بريدن (دندانهاي پيش )، پاره كردن (دندانهاي نيش)،نرم وله كردن (دندانهاي آسيا) و نهايتاّ به عمل جويدن غذا كمك مي كنند .
دندانها در عمل جويدن غذا نقش مهمي دارند اگر غذا خوب جويده نشود هضم آن مشكل ميشود .
هر انسان در زندگي خود دو نوع دندان در مي آورد :
 ۱- دندان شيري
۲- دندان دايمي
دندانهاي شيري :
رويش دندانهاي شيري معمولا از ۶ ماهگي  شروع مي شود و تا حدود ۵/۲ سالگي  طول مي كشد تعداد دندانهاي شيري ۲۰ عدد است . اگر  رويش دندانهاي شيري چند ماه زودتر يا ديرتر از ۶ ماهگي شروع شود طبيعي است و نبايد نگران شد .ولي اگر بيشتر از ۹ ماه عقب بيفتد بايد ارجاع فوري داده شود.
دندانهاي دايمي:
از حدود ۵/۵  تا ۱۲ سالگي به تدريج دندانهاي شيري لق مي شوند  و مي افتند . هر دندان شيري كه مي افتد ۲ تا ۶ ماه طول مي كشد تا جاي آن دندان دايمي در بيايد .تعداد دندانهاي دايمي ۳۲  عدد است .
پوسيدگي دندان :
پوسيدگي دندان را در اصطلاح عاميانه كرم خوردگي دندان گويند .پوسيدگي دندان با فعاليت ميكروبهاي داخل دهان در سطح  خارجي دندان شروع مي شود .
هر دندان پوسيده يك يا چند علامت زير را دارا مي با شد:
-تغيير رنگ دندان از سفيد به قهوه اي يا سياه
-سوراخ شدن دندان در محل پوسيدگي
-حساس بودن يا درد گرفتن دندان در موقع خوردن غذاهاي گرم و سرد وترش يا شيرين ويا وقتي كه دندانها را روي هم فشار مي دهيم
بوي بد دهان.
علت پوسيدگي دندان :
به طور طبيعي صد ها نوع ميكروب در دهان وجود دارد . بيشتر ميكروبهاي داخل دهان بي خطر هستند .حتي بعضي از اين ميكروبها  به هضم غذا كمك مي كنند . وقتي از دندانها به خوبي مراقبت نشود اين ميكروبها با مواد موجود در بزاق لايه نرم بيرنگ وچسينده اي تشكيل مي دهند كه بر روي دندانها مي چسبد وبا آب خالي شسته نمي شود .اين لايه را پلاك ميكروبي مي گويند .باكتريهاي موجود در پلاك از مواد قندي غذاها تغذيه مي كنند و در جريان اين كار اسيد توليد مي شود .اين اسيد توليد شده ميناي دندان را حل مي كند وپوسيدگي ايجاد مي گردد .
لثه وبيماريهاي آن :
لثه سالم صورتي رنگ است وكاملا به استخوان فك مي چسبد لبه لثه معمولاتيز است ومثل لايه اي روي دندان كشيده شده است  . اگر بهداشت دهان ودندان رعايت نشود بافت نگهدارنده لثه دچار بيماري مي شود .در آغاز بيماري اول لثه پر خون قرمز ومتورم ميشود  سپس با پيشرفت بيماري استخوان فك  خورده شده ولثه عقب نشيني مي كند به تدريج دندان لق ميشود  وخود به خود مي افتد .علت بيماري  ماندن پلاك ميكروبي روي دندان به مدت طولاني وتبديل آن  به لايه زرد يا قهوه اي كه به آن جرم دنداني گويند ميباشد.
روش درست مسواك كردن دندانها واستفاده از نخ دندان :
اول :انتخاب يك مسواك خوب :
-موهاي آن از نايلون نرم درست شده بود .
-موهاي آن مرتب ومنظم باشد
دوم :-خمير دندان :
قدرت پاك كنندگي كه باعث براق شدن دندانها مي شود
-خوشبو وخوش طعم كردن دهان و
-افزايش مقاومت دندانها در برابر پوسيدگي به دليل داشتن فلورايد  .
 *نكته مهم :لازم نيست مسواك كردن  حتما با خمير دندان انجام گيرد بلكه اگر خمير دندان در دسترس نباشد  بايد حتي با آب خالي مسواك كرد . توجه داشته باشيد كه استفاده از نمك خشك جوش شيرين يا ساير پودرها براي مسواك كردن درست نيست و باعث ساييدگي ميناي دندان و خراشيدگي لثه مي شود ولي استفاده از اب نمك رقيق شده ۰(نصف قاشق چاي خوري در يك ليوان آب جوشيده سرد شده )اشكالي ندارد .
سوم :مسواك كردن درست
۱-   مسواك را با آب خيس كنيد وبه اندازه يك نخود از خمير را روي آن قرار دهيد .
۲-  موهاي مسواك را به طور مايل (با زاويه ۴۵ درجه )روي سطح خارجي دندانها قرار دهيد  به طوريكه نصف موهاي مسواك روي لثه قرار گيرد .در هر بار سعي كنيد مسواك روي دو دندان را به طور كامل بپوشاند .
۳-مسواك را همانطور كه روي دو دندان گذاشته ايد با دقت وملايمت به داخل فضاهاي بين دندانها ولثه فشار دهيد و۱۰ تا ۱۵ بار به سمت سطح جونده بكشيد .
۴-اين كار  را براي سطحهاي خارجي و داخلي  تمام دندانهاي آن فك انجام دهيد .
۵-براي سطحهاي داخلي دندانهاي جلو مسواك را به صورت عمودي بر روي دندانها قرار دهيد وبا حركات بالا وپايين اين سطحها را تميز كنيد .
۶-براي سطحهاي جونده مسواك را در روي سطح جونده دندانها كمي فشار دهيد تا موهاي مسواك به خوبي به داخل شيار هاي سطح جونده وارد شود . بعد چند بار  مسواك را به جلو وعقب بكشيد  تا سطح جونده به خوبي تميز شود
۷- چون خرده هاي مواد غذايي وميكروبها روي سطح زبان جمع مي شود بهتر است هر چند روز يكبار روي زبان را هم با مسواك تميز كنيد  .براي اين كار مسواك را در عقب زبان  قرار دهيد وبه طرف جلو  بكشيد .(تميز كردن زبان نقش مهمي براي از بين بردن بوي  بد دهان دارد .)
۸- پس از مسواك كردن دندانها وزبان دهان را چند بار با آب بشوييد.
۹- وقتي مسواك كردن دندانها تمام شد مسواك را خوب با آ ب بشوييد ودر جايي دور از آلودگي نگهداري كنيد .
توجه داشته باشيد كه هيچوقت مسواك خيس را در جعبه سر بسته نگذاريد چون هواي داخل جعبه دم مي كند و باعث رشد ميكروبها مي شود .
استفاده از نخ دندان :
با مسواك كردن نمي توان سطحهاي بين دنداني را به خوبي تميز كرد .براي اين كار بايد از نخ دندان استفاده شود .نخ دندان ، نخ مخصوصي است كه ا ز ابريشم يا نايلون ساخته شده است .قبل از مسواك كردن دندانها بايد با استفاده از نخ دندان سطحهاي بين دنداني را تميز كرد براي استفاده از نخ دندان بايد :
۱-قبل از استفاده از نخ ، دستها را باآب و صابون خوب بشوييد .
۲-حدود ۳۵ سانتيمتر از نخ دندان را ببريد .
۳-دو طرف نخي را كه بريده ايد ،در هر دو دست ، به دور انگشت وسط بپيچيد .
۴-سه انگشت آخر را ببنديد ودو دست را از هم دور كنيد تا نخ محكم كشيده شود .به اين ترتيب انگشت نشانه وشست هر دست آزاد مي ماند .
۵- قطعه اي از نخ به طول ۲ تا ۵/۲ سانتيمتر را بين انگشتا ن شست واشاره هر دست نگاه داريد .
۶-نخ را با حركتي شبيه اره كشيدن ،به آرامي به فضاي بين دندانها وارد كنيد ، مواظب باشيد فشار نخ لثه را زخم نكند .( براي وارد كردن نخ بين دندانهاي فك پايين از دو انگشت اشاره استفاده كنيد ،براي وارد كردن نخ بين دندانهاي  فك بالا از دو انگشت شست يا يك شست ويك انگشت اشاره استفاده كنيد .)
۷- نخ  را به كناره يكي  از دندانها تكيه دهيد وبا ملايمت به زير لبه لثه ببريد . وقتي نخ را تا آنجا كه ممكن است به زير لثه برديد ، به سطح كناري دندان بچسبانيد و چند بار به طرف بالا وپايين حركت دهيد .
۸-نخ را كمي جابجا كنيد  و قسمت تميز نخ را در همان محل ، به سطح كناري دندان ديگر بچسبانيد و همين كار را تكرار كنيد . بعد از آن ، نخ را از لاي دندانها خارج كنيد . آن قسمت از نخ را كه براي اين دندانها استفاده كرده ايد جا به جا كنيد و نخ كشيدن دندان بعدي را شروع كنيد . اين كار را براي تمام  سطحهاي بين دندانها تكرار كنيد .
۹- پشت آخرين دندان هر فك را نيز مثل دندانهاي ديگر نخ بكشيد
روش معاينه دهان و دندان:
وسائل مورد نیاز :
چوب زبان ، چراغ قوه و گاز تميز
 روش كار :
۱-   معاينه شونده را  روي يك صندلي بنشانيد .خود شما ،جلو روي او با يستيد ، از او بخواهيد كه دهان خود را كاملا باز كند . با چراغ قوه فضاي دهان را روشن كنيد .
۲-   براي اينكه لثه وهمه سطحهاي دندانها را به خوبي معاينه كنيد ،بايد در كار خود نظم داشته باشيد و از يك طرف فك شروع كنيد .
۳- براي اينكه لثه وسطح زباني دندانهاي فك پايين يك طرف به خوبي ديده شود . بايد از بيمار بخواهيد كه زبان را به طرف ديگر ببرد وبا استفاده از چوب زبان آن را نگهداريد.
۴- براي اينكه لثه وسطح لبي دندانهاي فك بالا وپايين  را بخوبي معاينه كنيد بايد با چوب زبان ، لبها و گونه را از سطح لثه دور كنيد .
۵-   در داخل دهان ولاي دندانها ، به باقي مانده خرده هاي غذا توجه كنيد . اگر در لاي دندانها خرده هاي غذا ديده شود ، نشانه آن است كه شخص از دندانهاي خود خوب مراقبت نمي كند .
۶-  همه سطحهاي مختلف را در تك تك دندانها معاينه كنيد ، وجود پلاك ، جرم و پوسيدگي دندان ( از يك لك كوچك قهوه اي يا سياه رنگ گرفته تا سوراخ شدگي دندان ) را بررسي نماييد .
۷-به تمام قسمتهاي لثه ، خوب نكاه كنيد تا در صورت وجود تورم متوجه آن بشويد .
۸-كف دهان ( زير زبان ) ، كام ، داخل گونه ها ولبها را به خوبي نگاه كنيد تا اگر زخم يا هر چيز غير طبيعي ديگر وجود داشته باشد .
۹- نوك زبان را با گاز تميز بگيريد و كمي به سمت خارج از دهان بكشيد . روي زبان ، زير زبان و دو طرف آن را به دقت نگاه كنيد تا در صورت وجود زخم يا غده متوجه آن بشويد .
مراقبت از دهان ودندان زنان باردار :
بعضي ها مي گويند كه ، زنان با هر زايمان يك دندان خود را از دست مي دهند . اين عقيده درست نيست . مادران زيادي هستند كه ، چون بهداشت  دهان  ودندان خود را رعايت ميكنند ، در تمام زايمانهايشان حتي يك دندان هم از دست نداده اند .ولي بايد بدانيم كه در دوران آبستني ، تغييراتي در بدن زن حامله پيدا مي شود كه امكان ايجاد پوسيدگي دندان وبيماري لثه را در آنها زيادتر مي كند :
۱-بيشتر زنان حامله ، علاقه زيادي به مصرف مواد قندي وشيريني دارند . مصرف زياد مواد قندي زمينه را براي پوسيدگي دندان وبيماري لثه مساعد مي سازد .
۲-زنان حامله در دوران بارداري ، گاه دچار حالت تهوع واستفراغهاي مكرر مي شوند . استفراغ كردن باعث مي شود  كه بزاق دهان آنها اسيدي شود . اسيدي شدن بزاق هم احتمال ايجاد  پوسيدگي دندان و بيماري لثه را زياد مي كند .
۳-بيشتر زنان حامله در اين دوران كم حوصله هستند وكمتر به بهداشت دهان ودندان خود توجه دارند .
 توجه مهم :
گاهي به دليل رعايت نكردن بهداشت دهان و دندان ، روي لثه زن حامله يك غده پيدا ميشود .
قطر اين غده ممكن است يك سانتيمتر يا بزرگتر باشد . گاهي اين غده دردناك است .اين غده خطرناك نيست وبه آن تومور حاملگي مي گويند .در صورت وجود تومور حاملگي زن حامله را به مركز بهداشتي درماني ارجاع فوري دهيد .
روش مراقبت دهان و دندان در زنان باردار :
۱-   رعايت بهداشت دهان ودندان را به زنان حامله توصيه كنيد وآ موزش دهيد .
۲-  ضمن مراقبتهاي دوران بارداري ، در هر بار مراجعه زن باردار ، ضمن ساير مراقبتها ، دهان ودندان ولثه او را هم بايد به طور كامل معاينه ولزوم رعايت بهداشت دهان ودندان و روش صحيح آن را ياد آ وري كنيد . بنابر اين ، هر زن باردار را در ماههاي سوم  تا هفتم هر ماه يكبار ودر ماههاي هشتم ونهم ، هر ماه دو بار معاينه ودر ما ههاي سوم ، پنجم وهفتم حاملگي در فرم مربوطه ثبت کنيد ودر صورت لزوم ارجاع دهيد .
۳- در صورت وجود استفراغ توصيه كنيد كه بعد از هر استفراغ ، دهان را با دقت بشويند وبا جوش شيرين دهانشويه كنند . براي اين كار ،مي توانند نصف قاشق چايخوري  جوش شيرين را در يك ليوان آب جوشيده سرد شده حل كنند و با اين محلول غرغره نمايند . 
۴- در صورت وجود تورم و خون ريزي از لثه ،ادامه نخ كشيدن ومسواك كردن دندانها ودهانشويه با آ ب نمك رقيق را توصيه كنيد براي دهانشويه با آب نمك ، نصف قاشق چايخوري نمك را در يك ليوان آب جوشيده سرد شده حل مي نمايند ودهان را با اين محلول غرغره مي كنند .
۵-  اگر تورم و خونريزي لثه ادامه پيدا كرد ، يا تومور حاملگي يا مورد غير عادي ديگر ديده شد ،بايد فوري به مركز بهداشتي درماني ارجاع داده شود .
۶-  پس از زايمان مادران باردار بايد يك بار تا سه ماه پس از زايمان وبار ديگر از سه ماه تا يك سال پس از زايمان  توسط شما معاينه شوند ، وضعيت دهان ودندان آنها در پرونده خانوار ثبت گردد ودر صورت لزوم به دندانپزشك ارجاع داده شوند.
 

مراقبت از دهان ودندان كودكان زير ۲ سال :
 گاهي ممكن است ، در هنگام تولد ناهنجاريهايي در ناحيه دهان نوزادان ديده شود . مثل :شكاف در ناحيه لبها كه در اصطلاح  به آن لب شكري مي گويند . امكان دارد شكاف لبها يك طرفه يا دو طرفه باشد .
شكاف در كام كه ممكن است تنها يا همراه با شكاف لبها باشد .
امكان دارد بعضي از نوزادان هنگام تولد يك يا دو دندان داشته باشند يا تا يك ماهگي دندان در بياورند ، به اين دندانها ،دندانهاي نوزادي مي گويند . اين دندانها ممكن است موقع خوردن شير ، پستان مادر يا زبان نوزاد را زخم كند .گاهي هم ، لق شدن آنها باعث خونريزي وزخم شدن لثه نوزاد مي شود . همچنين ممكن است ، اين دندانها كنده شود وبه داخل حلق كودك بيفتد و خطر جدي ايجاد كند .
وظيفه شما : در اولين مراقبت هر نوزاد ،وقتي مي خواهيد پرونده مراقبت كودك را تشكيل دهيد ، بايد دهان كودك را نيز با ملايمت كامل وبا دقت معاينه كنيد .اگر هر يك از ناهنجاريهائی كه در بالا شرح داده شد وجود داشته باشد ، بايد كودك را به مركز بهداشتي درماني ارجاع فوري دهيد .
توجه مهم : هر وقت مي خواهيد دهان نوزاد را معاينه كنيد ، حتما اول دستهاي خود را با آب و صابون بخوبي بشويد .
نكات مهم :
-پستان يا شيشه شير را به مدت طولاني در دهان كودك نگه نداريد .
-مواد شيرين به پستانك نزنند .
-تا آنجا كه ممكن است ، از دادن مواد ومايعات شيرين مثل آب قند ،نبات داغ و … به كودك بخصوص در شب ،خودداري كنند .
- پس از سن ۶ ماهگي بعد از هر نوبت شير دادن ،  بخصوص در طول شب ، مقدار كمي آب به كودك بدهند تا دهانش تميز شود .
-  حداقل روزي دو بار ، بخصوص بعد از شير يا شربت دارويي يك تكه گاز يا پارچه تميز را به دور انگشت اشاره خود بپيچيد وآن را با آب خيس كنند ، بعد انگشت خود را با ملايمت وبا دقت روي لثه ودندانهاي شير خوار بكشند . لازم است اين كار را ، از همان آغاز رويش اولين دندان شيري انجام دهند .
-  قطره آهن را در انتهاي زبان كودك بريزند تا با دندانها تماس پيدا نكند وباعث تغيير رنگ آنها نشود .
- از ماه سوم تولد كودك ، درباره مشكلات مربوط به دندان درآ وردن كودك با مادر صحبت كنيد تادر صورت بروز ناراحتي نگران نشوند . به مادر ياد بدهيد كه براي كمك به رويش دندان  وكم كردن ناراحتيهاي كودك مي تواند پس از شستن دست با آب وصابون ، با انگشت تميز لثه كودك را با ملايمت ماساز دهد .
-  از ماه ششم تولد كودك ، هر بار كه كودك را براي پايش رشد مي آ ورند رويش دندانها را بررسي و با جدول رويش دندانها مقايسه كنيد . اگررويش دندانها بيشتر از ۹ ماه تاخير داشته باشد او را به مركز بهداشتي درماني ارجاع غير فوري دهيد .
- عده اي از مردم  اعتقاد دارند كه موقع دندان درآوردن ، بچه  ها دچار اسهال مي شوند  وبه اين دليل اين گونه اسهالها را جدي نمي گيرند . ولي اگر هم اسهال همزمان با در آمدن دندان كودك باشد . بايد اسهال را  مثل هميشه جدي گرفت ودرمان كرد .
مراقبت از دهان  ودندان كودكان ۲ تا ۶ سال  :
 آنچه كه بايد به مادران وخود كودكان ياد داد :
۱-   اهميت دندانهاي شيري در جويدن غذا ، حرف زدن ، زيبايي ، الگو بودن براي رويش دندانهاي دايمي
۲-  اهميت پر كردن دندانهاي شيري پوسيده و خودداري از كشيدن آنها .
۳-اهميت تغذيه صحيح وروش استفاده درست از مواد قندي
۴-انتخاب مسواك مناسب ( كوچك ونرم )براي کودكان .
۵-شروع مسواك كردن دندانها ي كودك از ۵/۲ سالگي
اين كار تا پايان ۳ سالگي كاملا به وسيله مادر يا پدر انجام مي گيرد . براي اين كار پدر يا مادر بايد سر كودك را روي زانوي خود بگذارد ( بعد از ۳ سالگي كودك مي تواند روبروي  والدين به حالت ايستاده قرار گيرد ) وبا ملايمت  وبه آرامي مسواك  را روي سطحهاي داخلي وخارجي وجونده دندانهاي كودك به طور افقي حركت دهد .
در كودكاني كه خمير دندان را قورت مي دهند ، بهتر است تا رفع عادت از خمير دندان استفاده
نكنند .
توجه مهم :
 الف – به هيچ وجه نبايد  براي مسواك كردن دندان بچه خشونت بكار برد . بلكه بايد با آموزش وتشويق مداوم كودك او را به اين كار راضي كرد.
ب –براي آموزش كودكان ، بهتر است والدين در حضور  فرزندانشان دندانهاي خود را مسواك بزنند .
نخ كشيدن دندان :
اين كار نيز بايد از ۳ سالگي شروع وبه وسيله پدر ومادر به روشي كه در بند ۵ گفته شد انجام گيرد . از حدود ۸ سالگي ، نخ كشيدن  مي تواند توسط خود كودك . ولي با نظارت پدر يا مادر انجام شود . وقتي  اطمينان حاصل شد كه كودك مي تواند نخ كشيدن و مسواك كردن را به طور صحيح انجام دهد . پدر ومادر مي توانند انجام اين كار را به خود كودك واگذار كنند .فقط مراقب باشند  كه كودك همه روزه با نظم وحوصله اين كار را انجام دهد .
۷-اثرهاي بد ناشي از مكيدن انگشت  يا پستانك بعد از سن ۴ سالگي :
مكيدن انگشت يا پستانك فقط تا ۴ سالگي اشكالي ندارد اگر بعد از آن ادامه پيدا كند ، اثر بدي در شكل گيري و رشد دندانها  و فكها خواهد شد  .
روش كار :
اول – در هر مراجعه متناسب با سن كودك بايد نكات ۱ تا ۷ را به مادر يا پدر بچه آموزش داد .
دوم – در هر مراقبت ، حتما دهان ، دندان و لثه كودك را معاينه كنيد  وو ضعيت دهان ودندان او را در پرونده خانوار ثبت كنيد .
سوم- اگر  رويش اولين دندان آسياي بزرگ  دايمي در سن ۶ سالگي انجام شده باشد ، آن دندان را به كودك و اولياي او نشان دهيد و اهيمت نگهداري از آن را تاكيد كن

¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤

 روت كانال Root canal   ( عصب كشي ) درماني است كه براي ترميم ونجات دادن يك دندان به طور بدي دچار پوسيدگي شده ويا عفونت كرده است به كاري مي رود . درهنگام انجام روت كانال عصب وپولپ دندان بيرون آوردن شده وداخل دندان تميز مي گردد.

پالپ دندان يك منطقه نرم در مركز دندان مي باشد . عصب دندان در مجراهاي ريشه دندان قراردارد. مجراي ريشه دندان به غير از عصب حاوي عروق خوني نيز مي باشد كه خونرساني يا تغذيه دندانها به عهده آنها ميباشد .
 بعد از اينكه دندان از زير لثه جوانه زده وبيرون مي آيد ، اعصاب موجود در ريشه دندانها ديگر نقش چندان زيادي در سلامت وعملكرد دندانها بازي نمي كنند ، تنها عملكرد اعصاب ، دادن حس به دندانها مي باشد تا در مقابل چيزهاي داغ يا سرد ، احساس داشته باشند . بنابراين وجود يا فقدان عصب دندانها در عملكرد روزانه آنها تأثيري ندارد .
 وقتي عصب يا پولپ دندان آسيب مي بيند ، باكتريها شروع به تكثير مي نمايند . اين باكتريها وساير موادي كه از پوسيدگي ايجاد مي شود مي توانند باعث ايجاد عفونت يا آبسه دندان شوند . آبسه ها كيسه هايي پر از چرك هستند كه در انتهاي ريشه دندانها ايجاد مي شوند . وقتي كه عفونت به انتهاي ريشه دندان مي رسد ، يك آبسه تشكيل مي گردد.

 به غير از آبسه، در انتهاي ريشه دندان ، عفونت مي تواند باعث بروز موارد زير شود ؛
۱-ورم كردن كه ممكن است به ساير قسمتهاي صورت ، گردن يا سر نيز كشيده شود.۲-از دست رفتن استخوان در اطراف نوك ريشه دندان ومشكلاتي كه در هنگام تخليه چرك از ريشه دندان به بيرون ايجاد مي شود
به دلايل مختلفي عصب وپولپ دندان ممكن است آسيب ديده ، ملتهب شود و عفوني گردد كه اين دلايل شامل پوسيدگي شديد دندان ، كارهاي مجدد انجام دادن دندانپزشك به روي يك دندان ويا پر كردن يا حجم زياد يك دندان ، ترك خوردن يا شكستگي دندان ويا وارد آوردن ضربه به صورت مي باشد .
درهنگام بروز علايم ونشانه هاي زير مي فهميم كه دندان نياز به انجام روت كانال ( عصب كشي ) دارد .
دندان درد شديد درهنگام غذا خوردن يا فشار آوردن برروي دندان .
حساس شدن يا درد گرفتن طولاني مدت دندان در هنگام مواجه با چيزهاي داغ يا سرد .
تغيير رنگ پيدا كردن دندان .     
ايجاد تورم و حساسيت در لثه كنار دندان
پيدا شدن يك جوش يا كوزك به طور دائمي ويا عود كننده برروي لثه .

************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************

با استفاده از روش ها و تکنیک های جدید ارتودنسی می توان لبخند زیبا را که همان لبخند متناسب با صورت هر فرد است، طراحی کرد. امروزه گستره درمان ارتودنسی بسیار فراتر رفته و تنها منحصر به سیم کشی و منظم کردن دندان ها نیست.

لبخند زیبا وضعیتی است که فاصله و رابطه بین دندان های قدامی و لب ها رعایت شده باشد. فاصله کمتر یا بیش از حد استاندارد در زیبایی چهره اثر منفی می گذارد. در طراحی لبخند زیبا، بین لبه دندان های قدامی بالا تا لب بالا باید فاصله ای حدود ۳ تا ۴ میلیمتر وجود داشته باشد، در حالی که در بسیاری موارد این فاصله بیش از ۶ میلیمتر است.

با توجه به یک سری اصول خاص می توان جزئیات طراحی طرح لبخند را مطابق با استاندارد ها انجام داد و انجام این کار بدون تجربه و تخصص کافی سبب ناموزون شدن صورت بیمار می شود، به طوری که پایین آوردن بیش از حد لب بالا در طراحی لبخند نه تنها چهره فرد را زیبا نمی کند بلکه موجب می شود سن بیمار بیشتر به نظر برسد.

طراحی لبخند با استفاده از دانش ارتودنسی در دختران تا پیش از ۱۰-۱۱ سالگی و در پسران تا پیش از ۱۲-۱۳ سالگی دارای بیشترین احتمال موفقیت است.

¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤

جلوگیری از پوسیدگی دندانی با استفاده از فلوراید

 

برای محافظت از دندان ها در برابر پوسیدگی ماده ای وجود دارد به نام “فلوراید”. این ماده که در واقع گارانتی دندان ها در برابر پوسیدگی به شمار می رود، به آب آشامیدنی اکثر شهر ها افزوده می شود تا فلوراید کافی به دندان های همه افراد جامعه برسد. در دوران کودکی و وقتی که دندان ها در حال شکل گیری هستند، اگر فلوراید کافی به آن ها برسد، ساختمان شان در برابر پوسیدگی مقاوم تر می شود. به همین دلیل رساندن فلوراید کافی به دندان های کودکان (فلورایدتراپی) یکی از اهداف اصلی دندانپزشکان کودکان است.

منابع فلوراید عبارتند از:

- آب آشامیدنی اکثر شهر ها

- آب های معدنی استاندارد

- خمیر دندان های دارای فلوراید

- شکر

- نمک

- شیر

یکی از روش های ایمن کردن دندان های کودکان در برابر پوسیدگی، این است که کودکان را هر شش ماه یا هر یک سال برای درمان با فلوراید(فلورایدتراپی) به دندانپزشکی ببرید. در این درمان ها فلوراید با غلظت بسیار زیاد روی سطح دندان های کودک گذاشته می شود که مینای دندان هایش را در برابر پوسیدگی مقاوم می کند.

بیشتر کودکان عادت دارند خمیر دندان را به دلیل مزه ی آن قورت بدهند، اگر خمیر دندان دارای فلوراید و مخصوص بزرگسالان باشد و قورت دادن آن مکررا تکرار شود، ممکن است کودک دچار مسمومیت با فلوراید شود. برای جلوگیری از ایجاد این حالت بهتر است مقدار کمی خمیر دندان روی مسواک کودکان قرار داده شود و پس از مسواک زدن از آن ها خواسته شود که خمیر دندان را تف کنند. بهتر است برای کودکان زیر ۲ سال خمیر دندان بدون فلوراید استفاده شود.

از اولین علایم مسمومیت با فلوراید حالت تهوع است که در صورت بروز آن توصیه می شود که به کودک یک لیوان شیر بدهید و او را به مرکز درمانی منتقل کنید.

 

٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪٪

 

Composites کامپوزیت ها

تعریف: در انگليسي به معني مخلوط، چيز مركب مي باشد. نسبت های اختلاط به هدف حصول کیفیت متوسطی از خواص هر یک از اجزاء و برای حصول  خواص بینابینی انتخاب شده است. در دندان پزشکی از حدود سال 1960 ترکیباتی که از چهار جز اصلی:
Organic Polymer Matrix ماتريكس پليمري آلي
Inorganic Filler Particles اجزاء فيلري غير آلي
Coupling agent عامل اتصال
Initiator-accelerator System سيستم محرک آغازین
تشکیل شده بود به رشته دندان پزشکی وارد شد که با توسعه آنها خصوصیات مختلف ترکیبات آکریلیک قدیمی بهبود یافت که از جمله آنها: خصوصیات مکانیکی بالاتر، LTCE: lower thermal coefficent of expansion ضریب حرارتی کم در انبساط، تغییرات ابعادی کمتر، مقاومت به سایش بیشتر و بهبود کاربرد کلینیکی قابل ذکر است.

 
All Purpose Composite کامپوزیت همه منظوره
جهت ترمیم های کلاس III تا V قدامی که زیبایی حائز اهمیت بود به کار می رود و نیز در کلاس I جایی که نیروها در حد متوسط بودند.

Microfilled Composite کامپوزیت دانه ریز
مناسب برای ترمیم کلاس III و کلاس V می باشند چرا که امکان زیبایی و پالیش بسیاری دارند. از انواع کامپوزیت نوری بوده حاوی رزین دی متاکریلات و فیلر سیلیکای کلوئیدال حجمی فیلر است.
یک نوع محصول به صورت موفقیت آمیزی در ترمیم نواحی خلف به کار رفته است.
به علت مقدار کمتر فیلرها، انقباض پلیمریزیشن بیشتر، جذب آب و انبساط حرارتی بیشتر نسبت به میکروهیبرید دارند.

Packable Composite کامپوزیت ترکیبی مقاوم
مناسب برای حفرات کلاس I و II و VI است.
لایت کیور بوده دارای رزین دی متاکریلات و مقدار 70-66 % حجمی فیلر است.
تقابلات فیلرها و تغییرات رزین ها باعث تولید آنها است.
عمق کیور زیاد، انقباض پلیمریزیشن کم، رادیو اپاسیتی و سرعت سایش کم ازخصوصیات  آنهاست که مشابه با آمالگام است.

Flowable Composite کامپوزیت رقیق
جهت حفرات سرویکال، ترمیم اطفال و حفرات دارای استرس کم استفاده می شود.
لایت کیور بوده
ویسکوزیتی پایین آنها امکان قراردهی با استفاده از سرنگ در حفرات را می دهد.
 انقباض پلیمریزیشن زیاد و مقاومت به سایش کمتری نسبت، میکروهیبریدها دارند.
 
Laboratory Composite کامپوزیت لابراتواری
کراون، اینله، وینر باند شونده به فلز و بریج های بدون فلز با استفاده از این کامپوزیت روی دای تهیه می شود و از ترکیب نور، حرارت، فشار و خلا جهت افزایش درجه پلیمری آنها استفاده می شود.
برای افزایش استحکام و سفتی، این نوع کامپوزیت ها با فیبرها و الیاف تقویت می شوند و ترمیم به وسیله سمان کامپوزیتی متصل می شود و شکل حفره تهیه شده باید بدون گیر باشد.

Core Composite کامپوزیت هسته
کامپوزیت مناسب جهت بازسازی
بیلد آپ تاج دندان های از دست رفته
محاسن نسبت به آمالگام:
-  امکان اتصال به عاج
-  کانتور پذیری آسان
-  استحکام زیاد
-  رنگ مناسب ریز ترمیم های سرامیک
 
Compomer/Modified Composite  کامپومر/کامپوزیت اصلاح شده
کامپومرها جدیدترین سمان های resin-based می باشند که جهت سمان کردن آلیاژهای Cast روکش و بریج، روکش ها و بریج های پرسلن متصل به فلز و اینله های طلای ریختگی و انله ها به کار می روند
کامپومرها به نام کامپوزیت های پلی اسید-مدیفاید جهت ترمیم نواحی دارای استرس پایین و اخیراً ترکیبات جدیدی از آنها جهت ترمیم های کلاس I و II و ترمیم بیماران دارای ریسک متوسط پوسیدگی کاربرد دارد.
شامل پلی اسید مودیفاید رزین سیلیکات گلاس، آزاد کننده فلوراید می باشد که بدون آب تهیه و فرمول بندی شده است.
با مکانیسمی مشابه گلاس و هیبرید یونومر فلوراید آزاد می کند ولی به علت کمتر بودن مقدار گلاس آینومر موجود در ترکیب، مقدار و تداوم این امر کمتر از دو ماده فوق است.
به صورت تک خمیری بسته بندی شده است.
به علت دارا بودن رزین، نیازمند باندینگ جهت باند به دندان می باشد.

 

 

***************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************** يونيتهاي دندانپزشكي

 

 

 

 

 

 دستگاه اتوكلاو و فور دندانپزشكي:

دستگاه اتوکلاف با گرمای مرطوب در دمای 131 درجه سانتیگراد یا 270

درجه فارنهایت و فشار 20 پوند و دستگاه فور در  دمای 180 درجه سانتیگراد یا 370 درجه  فارنهایت کلیه وسایل  و ابزار های دندانپزشکی که سطوح تماس و جانبی انها پس از انجام خدمات الوده شده اند از هر .گونه باکتریها - قارچها و کلیه ویروسها پاک  و استریل می نمایند (Micro 10)و (deconex): مایعات شیمیای استریل کننده دكونكس و میکروتن: 

مايعات شيميايي استريل كننده:  با استانداردهاي بين المللي كه با نگهداري وسايل و ابزارهاي دندانپزشكي با غلظت و مدت محدود در داخل آن، كليه باكترها، قارچها و ويروسهاي بيماريزا را از بين برده و استريل مي كند.

 

دستگاه اولتراسونيك

اين دستگاه با استفاده از امواج اولتراسونيك دبريها، لخته هاي خون و مواد دندانپزشكي باقيمانده برروي وسايل را برداشته و تميز مي كند.

 دستگاه كاويترون Piezon-airflow

 دستگه كاويترون پيشرفته با فشار هواي قوي جهت انجام جرم گيري و زدودن رنگدانه ها   برروي سطح دندانها، كه معالجه را موثرتر مي كند.(Stain )

 

 (intra oral camera) دوربين داخل دهاني:

   دوربين داخل دهاني به دندانپزشك اين فرصت را مي دهد كه وضعيت دندانهاي بيمار را   در مقابل صندلي دندانپزشكي مشاهده كند. آگاهي بيمار به درمان و مشاهده خدمات قبل و بعد از انجام كاربر روي مانيتور، ال سی دی راهنمايي و آموزش بيمار در حين كار، گرفتن عكسهاي دندانپزشكي قبل و بعد از انجام كار، با بزرگنمايي بيشتر و ثبت در پرونده از مزاياي اين سيستم مي باشد.

(LCD)مانيتور 

  مشاهده تصاوير بزرگ شده توسط دوربين داخل دهاني از وضعيت بهداشتي دهان و دندان و لثه ها به بیماران و ارائه توضیحات خدمات دندانپزشکی و  آموزشها بصورت مولتی مدیا بر روی مانیتور ال سی دی   

دستگاه لايت كيور خارجي

( با خروجي 1000 وات) LED  دستگاه لايت كيور خارجي كلتن _دنتین  _ فوتولوكس و (   

دستگاههاي استاندارد و قوي جهت كيور كردن و سفت كردن مواد ترميمي كامپوزيت(همرنگ)و باز سازي زيبايي دندانها 

 

( دستگاههاي آمالگاماتور خارجي دیجیتالی)

براي مخلوط كردن مواد غير همرنگ(آمالگام)خارجي با كيفيت مطلوب

 

 

 

 

 دستگاه راديوگرافیويلا و نگاتسکوپ:  

 جهت گرفتن عكسهاي پري اپيكال(كوچك)اطفال و بزرگسال  دردرمانهاي عصب كشي، ترميمي و زيبايي و جراحي ها

الكترو سرجري (كوتر) :

دستگاهي است براي برداشتن نسوج نرم بدون برشهاي جراحي وسيع توسط حرارت درمدت كوتاه.

  كپسول اكسيژن و ست احياء:

 

كلينيك دندانپزشكي مجهز به ست احياء و كپسول اكسيژن جهت مواجهه با هر گونه موارد اورژانسهاي دندانپزشكي مي باشد.

 

 

  سيستم تهويه مطبوع:

كليه واحدهاي كلينيك مجهز به سيستم تهویه مطبوع پلاسما جهت خنك نگهداشتن و گرم نگهداشتن اطاقها در تمامي فصول سال مي باشد.

 

  دستگاه اندوروتاري:

 استفاده اين دستگاه در درمانهاي نوين عصب كشي، جهت  افزايش كيفيت و سرعت انجام كار و راحتی بيمار مي باشد.

  رايانه و نرم افزار مديريت كلينيك:

كلينيك دندانپزشكي آپادانا مجهز به رايانه و نرم افزار مديريت كلينيك جهت دريافت و ذخيره تصاوير و پرونده بيماران، گزارشات مختلف درماني و قابليت استفاده بصورت شبكه مي باشد

 

******************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************************

تمیز کردن بریج های دندانی

روش تمیز کردن بریج های دندانی

بهداشت دهان ودندان ها از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.مسواک ونخ دندان بهترین روش برای تمیز کردن دندان های طبیعی است اما باید توجه داشت در مواردی که دندان ها بازسازی شده اند ، جراحی لثه انجام شده ویا دندان  ها ی مصنوعی در دهان وجود دارند تمیز کردن دندان  ها ممکن است متفاوت باشد ونیاز به وسایل وابزار دیگری داشته باشیم.

بریج های دندانی نوعی دندان مصنوعی ثابت است که بر روی دو دندان مجاور قرار می گیرد.در این روش دودندان مجاور ناحیه بی دندانی تراش خورده وبه عنوان پایه قرار می گیرند ودندان مصنوعی در حقیقت به این دندان های پایه متصل می شود.(شکل زیر)

 

از آن جائی که این دندان ها در دهان ثابت می باشند بسیار مهم است که به طور مرتب تمیز شوند.همانطور که مشاهده می شود ناحیه بی دندانی را نمی توان با نخ دندانی معمولی تمیز کردزیرا از ناحیه بین دندانی رد نمی شود.بنابراین باید بتوانیم به گونه ای نخ را از زیر بریج رد کنیم .خوشبختانه هم اکنون انواعی از نخ های دندانی وجود دارد که به طور اختصاصی برای تمیز کردن زیر بریج ها ساخته شده اند.(به عنوان نمونه می توان به نخ دندان سوپر فلاس اورال بی اشاره کرد).این نخ ها به گونه ای ساخته شده اند که یک سر محکم تر دارند که قابلیت رد شدن از زیر بریج را دارد.پس از رد شدن نخ از زیر بریج با قسمت پهن تر نخ می توان ناحیه بین بریج ولثه ونیز اطراف دندان های پایه را به طور کامل تمیز نمود

.

                              

 

 

                                            

در صورتی که بخواهیم از نخ های معمولی برای تمیز کردن زیر بریج ها استفاده کنیم به وسیله ای برای رد کردن آن از زیر بریج احتیاج داریم.خوشبختانه این وسیله نیز به شکل های مختلفی در داروخانه ها موجود است.شکل های زیر روش استفاده از چنین وسایلی را نشان می دهد.

                                         

 

 

 

 

 

از دیگر وسایلی که در تمیز کردن ناحیه زیر بریج ها به کار می رود واترپیک یا واترجت است.این هاا دستگاهی هستند که آب را با فشار به ناحیه بین دندان وزیربریج ها می پاشد وخرده های غذای باقیمانده را خارج می نماید.هم اکنون این دستگاه ها به طور مستقل ویا همراه با مسواک برقی در داروخانه ها وجوددارند.

 

 

                                                

افرادی که بریج دارند باید حداقل شبی یک بار ناحیه زیر بریج را به طورکامل تمیز نمایند تا از پوسیدگی دندان های پایه وایجاد بیماری های لثه در اطراف آن ها جلوگیری گردد و همیشه دهانی تمیز وبی بو داشته باشند

تقريباً ۲۰درصد جمعیت را مبتلا مي كند. براساس نماي كلينيكي طبقه بندي مي شود:
زخمهاي كوچك، زخمهاي بزرگ و زخمهاي هرپتی فرم
• زخمهاي كوچك در ۸۰درصد موارد اين بيماري ديده مي شود. قطرشان كمتر از cm۱(cm۳/.تا cm۱)است و Scar نمي‌گذارد.
• زخمهاي بزرگ قطر بيش از cm۱ دارد و گاهي به cm۵ نيز مي رسد. زمان بهبود طولاني تر است و Scar مي گذارد.
• زخمهاي هرپتی فرم نماي خاص كلينيكي داشته و به صورت گروههاي دوازده تايي از زخمهاي كوچك عودكننده در مخاط دهان ديده مي شود.

اتيولوژي:

علل ارثي، اختلالات خوني و نقائص ايمني از علل ايجاد بيماري مي باشند كه مهمترين عامل علل ارثي است. نقايص خوني مانند كمبود آهن، فولات و ويتامين B نيز از ديگر فاكتورهاي مشاهده شده است.
ساير فاكتورهاي مؤثر در اين بيماري عبارتند از: ضربه، استرس، اضطراب، حساسيت غذايي.      حساسيت به غذاهايي مانند شير، پنير، گندم و آرد نيز از ديگر موارد شايع است.

تظاهرات باليني:

اولين حمله بيماري اغلب در دهه دوم زندگي ايجاد مي شود. ضايعات محدود به حفره دهان است ۲ تا ۴۸ ساعت قبل از ظهور زخم ناحيه موردنظر دچار سوزش مي شود. اول يك ناحيه قرمز رنگ موضعي و سپس پاپول سفید كوچك شكل مي گيرد و زخمي مي شود و در طي ۴۸ تا ۷۲ ساعت بعدي رشد مي كند.

 اين ضايعات گرد و قرينه و كم عمق معمولاً مي باشند. در مخاط لب و گونه اي بيشتر ديده مي شود و در كام كراتينيره و لثه نادرند. اغلب بيماران در طول يكسال دوره هاي متعددي از اين بيماري را دارند كه در هر حمله ۲ تا ۶ ضايعه ديده مي شود.
زخمهاي بزرگ دردناكند و در خوردن و تكلم اختلال ايجاد مي كنند. ممكن است چند ماه باقي بمانند و با SCC اشتباه مي شوند. ضايعه به كندي و با Scar بهبود مي يابند و گاهي هم به كم تحركي زبان و یا زبان كوچك منجر مي شوند. فرم هرپسی ضايعه كمتر شايع است. اين فرم در بزرگسالان بيشتر ديده مي شود و شامل ضايعات كوچك متعددي است كه قسمتهاي وسیعی از مخاط دهان را مي پوشاند.
گرفتن تاريخچه دقيق پزشكي از بيمار الزامي است. بر وضعيت خوني و ناراحتيهاي عمومي بيمار تأكيد مي‌شود. برخي افراد مقاوم به درمان احتمالاً آلرژي غذايي دارند.

درمان:

در انواع خفيف مصرف Zilactin و يا اورابيس (Ora base) كه يك امولوسيون حفاظتي است كافي میباشد. و از بي حس كننده هاي موضعي، مسكنها استفاده مي شود.
در موارد شديدتر استروئيدي هاي موضعي استفاده مي شود:
تتراسايكلين موضعي، خمير amlexanox نيز هم به صورت دهان شويه و هم روي گاز اسفنجي به كار مي‌روند.
اگر داروهاي موضعي مؤثر نبود مي توان از انواع سيستميك استفاده كرد.

علل‌
علت‌ دقيق‌ آن‌ ناشناخته‌ است‌ اما علل‌ زير محتمل‌تر به‌ نظر مي‌رسند:
استرس‌ عاطفي‌ يا جسماني‌، اضطراب‌، يا ناراحتي‌ و عصبي‌ بودن‌ پيش‌ از عادت‌ ماهانه‌
آسيب‌ به‌ مخاط‌ دهان‌ در اثر خشن‌ بودن‌ دندان‌هاي‌ مصنوعي‌، غذاي‌ داغ‌، مسواك‌ زدن‌، يا كار دندانپزشكي‌
آزردگي‌ و تحريك‌ ناشي‌ از غذاهايي‌ مثل‌ شكلات‌، غذاهاي‌ ترش‌ و اسيدي‌ (سركه‌، غذاهاي‌ دودي‌)، آجيل‌ها يا چيس‌هاي‌ نمك‌ زده‌ شده‌
عفونت‌هاي‌ ويروسي‌
عوامل‌ افزايش‌ دهنده‌ خطر
كار دندانپزشكي‌ اخير.
پيشگيري‌
دندان‌هاي‌ خود را روزانه‌ حداقل‌ دوبار مسواك‌ بزنيد و مرتباً از نخ‌ دندان‌ استفاده‌ كنيد تا تميزي‌ و سلامتي‌ دهان‌ و دندان‌ها حفظ‌ شود.
حتي‌المقدور سعي‌ كنيد استرس‌ نداشته‌ باشيد.
از تماس‌ نزديك‌ با افراد دچار عفونت‌ خودداري‌ كنيد.
دقت‌ كنيد كه‌ آفت‌، بيشتر بعد از خوردن‌ چه‌ نوع‌ غذايي‌ رخ‌ مي‌دهد. از خوردن‌ غذاهايي‌ كه‌ به‌ نظر باعث‌ آغاز حمله‌ مي‌شوند خودداري‌ كنيد.
عواقب‌ مورد انتظار
اكثر زخم‌هاي‌ آفتي‌ بدون‌ برجاي‌ گذاشتن‌ جوشگاه‌ در عرض‌ ۲ هفته‌ خوب‌ مي‌شوند. حملات‌ مكرر آفت‌ شايع‌ هستند. آفت‌ ممكن‌ است‌ به‌ صورت‌ يك‌ زخم‌ حداكثر ۳-۲ بار در سال‌ تا بروز بدون‌ وقفه‌ چندين‌ زخم‌ در سال‌ رخ‌ دهد.
عوارض‌ احتمالي

‌
در موارد شديد كه‌ خوردن‌ و آشاميدن‌ سخت‌ مي‌شود امكان‌ دارد بدن‌ كم‌ آب‌ شود.
درمان‌ 
 

اصول‌ كلي‌
امكان‌ دارد توصيه‌ به‌ كشت‌ زخم‌ شود تا بتوان‌ آفت‌ را از زخم‌ هرپسي‌ افتراق‌ داد، يا احياناً اگر عفونت‌ باكتريايي‌ ثانويه‌ وجود داشته‌ باشد آن‌ را تشخيص‌ داد.
دهان‌ را روزانه‌ ۳ بار يا بيشتر با محلول‌ نمك‌ (نصف‌ قاشق‌ چايخوري‌ نمك‌ در حدود يك‌ ليوان‌ آب‌ حل‌ شود) شستشو دهيد، البته‌ به‌ شرط‌ اين‌ كه‌ خيلي‌ دردناك‌ نباشد.
زخم‌ها را مرتباً با كمك‌ گوش‌ پاك‌ كن‌ يا چيزي‌ شبيه‌ آن‌ كه‌ آغشته‌ به‌ پراكسيدهيدروژن‌ ۲% باشد پاك‌ كنيد.
اگر آفت‌ در اثر خشن‌ بودن‌ دندان‌، بريس‌ يا دندان‌ مصنوعي‌ ايجاد شده‌ باشد، به‌ دندانپزشك‌ مراجعه‌ كنيد. تا زماني‌ كه‌ اين‌ نوع‌ مشكلات‌ برطرف‌ نشود آفت‌ دهان‌ خوب‌ نمي‌شود.
داروها
بي‌حس‌كننده‌هاي‌ موضعي‌ براي‌ تخفيف‌ درد
خمير حاوي‌ يك‌ مشتق‌ استروييد به‌ همراه‌ تريامسينولون‌ استونايد. اگر به‌ محض‌ شروع‌ زخم‌ ماليده‌ شود، مي‌تواند از بروز درد جلوگيري‌ كند.
دارويي‌ كه‌ براي‌ حمله‌ قبلي‌ آفت‌ تجويز شده‌ است‌ را نگاه‌ داريد. در صورت‌ بروز مجدد آفت‌، بلافاصله‌ آن‌ را مصرف‌ كنيد. درمان‌ هر چقدر زودتر آغاز شود، آفت‌ خفيف‌تر خواهد بود.
فعاليت‌
محدوديتي‌ براي‌ آن‌ وجود ندارد.
 رژيم‌ غذايي‌
محدوديتي‌ براي‌ آن‌ وجود ندارد، مگر پرهيز از غذاهايي‌ كه‌ آفت‌ را بدتر مي‌كنند. به‌ هنگام‌ بهبود آفت‌، هر چقدر مي‌توانيد مايعات‌ زيادتر بنوشيد و يك‌ رژيم‌ غذايي‌ متعادل‌ داشته‌ باشيد.
براي‌ كم‌ كردن‌ درد، مايعات‌ را با ني‌ بنوشيد. مواد غذايي‌ كه‌ كمتر باعث‌ درد مي‌شوند عبارتند از: شير، ژلاتين‌ مايع‌، ماست‌ و بستني‌.
در اين‌ شرايط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نماييد
اگر درجه‌ حرارت‌ بدن‌ به‌ ۹/۳۸ درجه‌ سانتيگراد يا بالاتر برسد.
- اگر علي‌رغم‌ درمان‌، آفت‌ در عرض‌ ۳ روز رو به‌ بهبود نگذارد.
- اگر درد غير قابل‌ تحمل‌ باشد و با درمان‌ تخفيف‌ نيابد.
- اگر كودكي‌ كه‌ دهانش‌ آفت‌ مي‌زند وزن‌ كم‌ كند

آناتومي دندان

================================

يكي از روشهاي سفيد كردن دندان(بيليچينگ)

================================

آناتومي دندان

========================================================

 كویترن:

  دستگاه جرمگیری دندان یا کویترن :
  DENTAL PIEZOELECTRIC ULTRASONIC SCALER  

 از این دستگاه برای از بین بردن پلاكها و لكه های ناشی از فعالیت باكتریها   تشكیل شده بر روی دندان   توسط  اولتراسونیك  استفده می شود.
خونریزی كمتر    قدرت تاثیر بالا و تقریبا آسیب رسانی پائین به دندان  را می توان از فاكتورهای برتر استفاده از این دستگاه در مقایسه با دیگر روشهای جرمگیری  نام برد.   بنابراین Ultrasonic scalerD را می توان یكی از روشهای  مفید در جهت پیشگیری و درمان بیماریهای دندان دانست.

کلیه دستگاههای جرمگیری از قسمتهای زیر تشکیل شده :
1- جعبه اصلی که داخل آن مدار الکترونیکی قرار دارد و در جلوی آن كلید های کنترل جریان آب و هوا و نیز خاموش و روشن قرار دارد .

2- هندپیس که از طریق کابل به دستگاه اتصال دارد .
3- پدال که دارای کابل بلندی است و انتهای آن با یک فیش و یا بطور مستقیم به دستگاه متصل میشود .
4- سیم دوشاخه برای اتصال به برق 220 ولت شهر
5- شیلنگ آب که مستقیماً یا بوسیله فیش به دستگاه متصل میشود .

هندپیس از یک محفظه مناسب برای نصب قلم ساخته شده است و آب از طریق یک کابل نازک به نوک قلم می رود و تمام محفظه هندپیس را پر می کند . باید توجه داشت که به علت گرم شدن قلم هیچگاه بدون آب از دستگاه استفاده نمی شود .
برای استریل نمودن قلم هیچگاه نباید نوک قلم را مستقیماً برابر حرارت خشک  قرارداد برای اینکار باید از اتوکلاو یا مواد استریل کننده استفاده شود .

لایت كیور:

این دستگاه در رشته های پزشکی کاربردهای مختلف دارد و در اصطلاح به نور سرد معروفند.

  اجزاء داخلی دستگاه لایت کبور :
  1- برد الکترونیکی کنترل جریان نور
  2- ترانس تبدیل ولتاژ
  3- لامپ هالوژنیک
  4- کابل یا شیلنگ هدایت نور
  5- هندپیس
  6- رفکلتور
  7- کلیدهای خاموش و روشن دستگاه
  8- سوئیچهای سیگنال

 
کار این دستگاه برای پلیمریزاسیون است و این امر بخاطرلامپ کوارتز 75 وات پرقدرتی است که درون محفظه رفلکتور ( منعکس کننده نور ) میباشد . کلیدها با دقت بالا زمان انفجار ( یا تخلیه انرژی ) را کنترل می کنند و رفلکتور دسته های انرژی را از مسیر هدایت نور عبور می دهد . سیبکهایی وجود دارند که می توان با زمانهای 20 تا 40 ثانیه انفجار دائم ( تخلیه انرژی بصورت دائم ) را انتخاب کرد . روی دسته سوئیچهایی وجود دارد که تنظیمات زمان انفجار را انجام می دهند و توسط این سوئیچها امکان توقف پلی مریزاسیون در هر زمان ممکن میباشد .
هندپیس توسط یک لایه با قدرت حرارتی بالا محافظت میشود و در استفاده های طولانی مدت توسط یک فن پرقدرت بطور اتوماتیک خنک میشود . مسیر هدایت نور تا 360 درجه قابل تنظیم است و این عمل باعث میشود که بتوانیم استفاده دقیق نور را عملی سازیم . کلیه مسیرهای نور را میتوان بوسیله اتوکلاو و یا استریلیزاسیون خنک استریل کرد .
 در هنگام كار با این وسیله عینک رنگی برای محافظت چشم در برابر  پلی مریزاسیون کامپورزیت لازم است .

Colto Lux II دارای هندپیس 220 گرمی میباشد که حاوی مسیر هدایت نور شیشه ای استاندارد میباشد . این شیشه ها درون محفظه  با زاویه های 45 درجه طوری تعبیه شده اند که نور را از لامپ گرفته و بوسیله انعکاس آنرا به سر محفظه هدایت می کنند . البته در این نوع خاص از دستگاه لامپ هالوژن درون هد طوری جایگزین شده که نیازی به مسیر هدایت شیشه ای نور ندارد و مسیر دوم ، مسیر هدایت فلزی نور برای مصارف عمومی میباشد این سیستمهای فلزی طوری قرار گرفته اند که میتوان در موارد خاص نیز استفاده کرد ، بطور مثال برای پلی مریزاسیون قسمتهای فاشیال ، لینگوال ، پالاتال ، اکلوزال یا ، پروگزیمال پرکردگی ها .
این دستگاه برای کارهای تخصصی مورد استفاده قرار می گیرد و مسیرهای هدایت نور ویژه بصورت اطلاعات دستوری زیر کاربرد دارد :
  1- شماره 1981 و 1980 با قطر 8mm میلی متر نوع استاندارد
  2- شماره 1982 با قطر 13mm میلی متر برای قسمت فاشیال
  3- شماره 1983 با قطر 5mm میلی متر برای قسمت لینگوال با پالاتلل
  4- شماره 1984 با قطر 8mm میلی متر برای قسمت اکلوزال
  5- شماره 1985 با قطر 5mm میلی متر برای پروکزیمال
  6- شماره 1986 با قطر 5mm میلی متر نوع
  7- شماره 1988 با قطر 8mm میلی متر نوع یونیورسال
  8- 1988 عینک حفاظت رنگی                                                                                      

                     هاليتوزيس يا بوي بد دهان

افرادي که از بوي بد دهان خود رنج مي برند غالباً خود يا
توسط ديگران از آن آگاهي مي يابند و از نظر روحي و ارتباطات اجتماعي دچار انزوا
مي شوند که 40 درصد افراد را شامل ميشود  . عوامل متعددي در ايجاد بوي بد دهان
 نقش دارند که عبارتند از

:1-  علت داخل دهاني ، بيشتر موارد را شامل ميشود ( 90 درصد ) . پوسيدگيهاي وسيع ،  دندانهاي عفوني و چرکي ، دندانهاي نامنظم باعث گير و تجمع مواد غذايي ، خروج ترشحات چرکي و ايجاد بوي بد دهان ميشوند .
التهاب و بيماريهاي پيشرفته لثه ها ، جرمهاي دنداني نيز مي تواند در ايجاد مزه بد و
بوي بد دهان نقش داشته باشد . خشکي دهان و کاهش بزاق ، ترميمهاي غلط و
قديمي ، خوب نشستن پروتزهاي ثابت ، پارسيل و کامل نيز در ايجاد بوي بد دهان
 دخالت دارند .

2 ـ علت خارج دهاني ، متنوع تر بوده و موارد کمتري را شامل ميشود که عبارتست از :

-  بيماريهاي دستگاه تنفسي مانند سينوزيتها ، ترشحات پشت بيني ، برونشيت ، لوزه سوم

-  بيماريهاي دستگاه گوارشي خالي بودن معده ، التهاب و ورم معده ، مصرف غذاهاي
 بودار مانند سير و پياز ، مشروبات الکلي و داروها

- اختلالات غدد مترشحه داخلي در مواقع حاملگي ، قاعدگي و يائستگي ، بلوغ و
بيماريهايي نظير ديابت يا مرض قند

ـ  افزايش اوره و اسيد اوريک در خون

ـ  کشيدن سيگار ، تنباکو و مواد مخدر

ـ مسموميتها و کمبود ويتامينها نظير ويتامين ث

- سن و جنس که با افزايش سن خصوصاً در سالمندان و در زنان بيشتر از مردان ديده
ميشود

ـ بيماريهاي کبد و کليه

ـ برخي سرطانها

درمان : رعايت بهداشت فردي و بهداشت دهان يعني حداقل 2 بار مسواک زدن در
روز ، استفاده از دهانشويه ها ، کشيدن نخ دندان و معاينه دندانها و لثه ها توسط
دندانپزشک ، تهيه ليستي از غذاها و داروهاي مصرفي الزامي است .

در صورت تأييد علت خارج دهاني بوي بد دهان جهت درمان به متخصص مربوطه ارجاع
داده ميشود اما در درمان علت داخل دهاني رعايت بهداشت ، درمان ريشه يا کشيدن
 دندان ، جرم گيري و جراحي لثه مؤثر ميباشد .

                 ازحساسيت دندانها چه ميدانيد ؟

تحليل لثه

 ميناي دندان بصورت کلاهکي از بافت زيرين خود يعني عاج محافظت مي کند هر عاملي که باعث شود ميناي دندان از بين رفته و عاج دندان در معرض مواد شيميايي و تحريکات حرارتي محيط دهان قرار گيرند باعث حساسيت دندانها مي شوند که در سطح جونده دندانها و يا در نواحي طوق دندانها اتفاق مي افتد .عوامل بوجود آورنده حساسيت دندانها زياد بوده که مي توان به مواردي چون پوسيدگيها ، سايش طوق دندانها در اثر مسواک زدن هاي شديد و افقي ، کشيدن ناخن ، خوردن مواد اسيدي و ترش مانند لواشک ، آب ليمو ، ميوه هاي ترش و ..... ، تحليل لثه و بيرون زدن ريشه دندانها و دندان قروچه اشاره کرد . البته بعد از جراحي لثه و جرم گيري نيز دندانها تا مدت کمي حساس بوده و با تحريک سرما و گرما درد مي گيرند .

درمان دندانهاي حساس ابتدا استفاده از خميردندانهاي ضد حساسيت حداقل يک ماه مي باشد اين خمير دندانها حاوي موادي هستند که با رسوب در نواحي حساس و بيرون زده عاج مانند عايق عمل مي کنند . مصرف نکردن غذاهاي سرد و گرم و مواد اسيدي و ترش از حساسيت دندانها مي کاهد . گاه بعلت شدت حساسيت و سايش ، ترميم دندانها و در موارد کمتر درمان ريشه ( عصب کشي ) ضروري بوده که تشخيص و نوع
درمان بر عهده دندانپزشک مي باشد .

 اورژانسهاي دندانپزشکي

هنگامي که دندان درد مي گيرد ، ضربه مي خورد ويا حالت خاصي براي آن به وجود مي آيد بسيار مهم است که با يک تصميم به موقع وبه طرزي منطقي با آن برخورد شود تا اين حالت هر چه زودتر درمان گرددو از آسيب بيشتر به دندان وبافت دهان جلوگيري گردد.توصيه هاي زير مي تواند شما را در برخورد با اين قبيل موارد آماده کند:

دندان درد :در صورت بروز دندان درد از فشار آوردن ودست زدن به دندان  خودداري کرده  وبا مسواک و  نخ دندان  اطراف ناحيه را تميز کنيد..دهان  خود را با آب ولرم شستشو دهيد.از قراردادن مسکن هائي  نظير  آسپيرين بر روي ناحيه به شدت خودداري کنيد زيرا باعث سوختگي لثه ها مي گردد.از کاربرد هر ماده ويا داروئي بر روي دندان خودداري کنيد.درصورت نياز براي کاهش درد مي توانيد از مسکني مثل استامينوفن استفاده کنيد ودر اولين فرصت ممکن براي تعيين وقت چک آپ با دندانپزشکتان تماس بگيريد.

بيرون افتادن دندان: اگر دراثر ضربه يکي از دندان هاي دائمي شما يا کودکتان بيرون بيفتد بايد هرچه سريعتر با دندانپزشکتان تماس بگيريد. اگر بتوانيد بيمار ودندان بيرون افتاده را در طي نيم ساعت به دندانپزشک برسانيد شانس کاشتن مجدد دندان وجود دارد.اگر مي توانيد دندان بيرون افتاده را پس از تميز کردن با محلول شستشوي استريل در حفره خود دردهان قرار دهيد.اگر امکان اين کار براي شما وجود ندارد دندان رادر محلول شستشوي استريل ، شير يا بزاق دهان خود بيمار قرار دهيد وهر چه سريعتر به دندانپزشک مراجعه کنيد.

لق شدن دندان : اگر يک دندان دائمي در اثر ضربه جابه جا شده وبه طرف بيرون يا داخل حرکت کرده است خيلي آرام آن را به جاي اصلي خود برگردانيد ولي دقت کنيد که با فشار دندان را به حفره خود فشار ندهيد.سپس براي ثابت کردن دندان  بلافاصله به دندان پزشک مراجعه کنيد.تا موقعي که به دندانپزشک مراجعه مي کنيد دندان  را با يک گاز يا دستمال کاغذي خيس به آرامي در جاي خود نگهداريد.

دندان شکسته: دراين مورد دهان را با آب ولرم شستشو دهيد وبلافاسله به دندانپزشک مراجعه کنيد.درمان اين حتلت با توجه به شدت شکستگي متفاوت است.وممکن است صرفا" صاف کردن لبه شکستگي لازم ياشد ويا به ترميم ناحيه با مواد همرنگ دندان ويا روکش احتياج باشد.اگر ضربه به بافت عصبي دندان آسيب رسانده  باشد ممکن است به درمان روت کانال نيز احتياج داشته باشد.

آسيب به بافت نرم:

در اثر ضربه ممکن است بافت زبان ، گونه ولب ها آسيبب ببيند .آسيب به اين بافت ها مي تواند شامل بريدگي ، به شدگي ويا گازگرفتگي باشد.در اين  موارد اگر خونريزي وجود دارد با يک گاز استريل بر روي ناحيه زخم فشار دهيد تا خونريزي متوقف شود .اگر خونريزي در عرض پانزده دقيقه متوقف نشد بلافاصله به دندانپزشک مراجعه کنيد. در موارد ديگر از يک يخ براي کمپرس کردن ناحيه استفاده کنيد و درهر حال براي اقدامات بعدي به  دندانپزشک مراجعه کنيد

 به اعضاي مصنوعي بدن انسان پروتز گفته ميشود که در دندانپزشکي باز سازي ، جايگزيني دندانهاي از دست رفته و حفظ زيبايي ظاهري با استفاده از دندانهاي مصنوعي ، پروتز ناميده ميشود که به دو صورت ثابت (غير قابل حرکت ) و متحرک وجود .دارد 

الف -پروتز ثابت : پروتز ثابت بر روي دندان يا دندانهاي پايه چسبانده ميشود و از نظر اندازه ، شکل و زيبايي به دندان اصلي نزديکتر است پروتز ثابت يا فيکس شامل موارد زير است  ـ

ونيرها

  ونيرها:  بصورت پوسته هايي نازک و همرنگ دندان هستند که در درمان بد رنگي ، بد شکلي ، کج بودن و فاصله دندانها از هم  پس از تراش دندان پايه و قالب گيري  ونيرها در لابراتوار ساخته شده و بر روي دندان .چسبانيده مي شود .از خوردن غذاهاي سفت و رنگي در آن پرهيز شود  

قبل و بعد از گذاشتن روکش

:   ( crown ) بريج و  روکش( bridge )

 . ـ جهت بازسازي و اضافه کردن دندانهاي از دست رفت? و يا دندانهاي ترميم شده با ديوارهاي ضعيف  ، پايه ها از هم? ابعاد تراش خورده  از آن قالب گيري شده و توسط تکنيسين درلابراتواربصورتهاي سراميک ، چيني و ، پرسلن وفلز و گاه آلياژ طلا يا فلري ساخته ميشود . مقاومت آن در مقابل سايش و نيروي جويدن بالا بوده ، رنگ و شفافيت و زيبايي آن به دندان نزديکتر و قابل قبول تر است . اگر پروتز ساخته شده تک واحدي باشد روکش و در صورت جايگزيني دندانهاي از دست رفته ، بريج ناميده ميشود که در بيش از يک جلسه آماده مي گردد.طول عمر روکشها بين 5 تا 15 سال است که دوام آن به تکنسين لابراتوار ، مهارت

دندانپزشک ، رعايت بهداشت بيمار و معاينات دوره اي بستگي دارد.

قبل از ايمپلنت ثابت	بعد از ايمپلنت ثابت

قبل و بعد ايمپلنت متحرک

ايمپلنت علم جديدي است که براي باز گرداندن دندانهاي از دست رفته يا ساخت پايه هايي براي گير ونصب پروتز متحرک ، پيچهايي از جنس فلز تيتانيوم در داخل استخوان فک با عمل جراحي کاشته ميشود که استحکام يک دندان طبيعي را خواهد داشت پس از قالب گيري ساخت پروتز در لابراتوار انجام مي گيرد . رعايت بهداشت دهان و معاينات دوره اي پس از درمان الزاميست.

قبل و بعد لامينت

لامينيت ـ پوسته اي نازک از جنس چيني يا کامپوزيت است که سطح بيرون و لب? دندانهاي قدامي را مي پوشاند . پس از تراش کم و قالب گيري ، لامينيت به پايه ها چسبانده مي شود طول عمر آن بين 5 تا 12 سال ، ضخامت آن 5 / 0 تا 1 ميليمتر بوده و رنگ پذيري نوع پرسلن يا چيني آن از کامپوزيتي کمتر است. بيشتر در بد رنگيها ، بد شکليها، بستن فاصل? بين دندانها و شکستگيهاي تاج کاربرد دارند . ـ

بيماراني که پروتز ثابت دارند بايد نکاتي را رعايت کنند ابتدا از مسواک زدن افقي و محکم بپرهيزند اينکار باعث ميشود لبه روکش از لثه ها فاصله گرفته و چسب داخل آن حل شده و روکش لق شود يا پايه هاي آن پوسيده گردد و دوم اينکه از خوردن غذاهاي سفت و شکننده خودداري شود .

ب - پروتز متحرک : پروتز متحرک قابل حرکت بوده که جايگزين همه ياقسمتي از دندانهاي از دست رفته فکين مي شود و به دو صور ت پارسيل ( نيمه اي ) و کامل وجود دارد .

پارسيل فلزي و غير فلزي

ب-1- پروتز متحرک پارسيل ـ به دو صورت فلزي ( اسکلت فلزي کرم کبالت ) و غير فلزي يا آکريلي ( لثه اي ) وجود دارد که دومي به علت گير و استحکام کمتر ، فشار جويدن کمتري را تحمل مي کند . در هر دو نوع پروتز از فکين قالبگيري شده و مراحل کار در لابراتوار انجام مي گيرد در چند روز اول پس از تحويل پروتز ، صحبت کردن ، غذا خوردن و بلع کمي مشکل بوده و پس از تنظيمهاي لازم در چند جلسه با فک بيمار مطابقت پيدا مي کند جهت اين مطابقت ابتدا غذاهاي نرم خورده مي شود .

پروتز کامل متحرک

ب-2-پروتز متحرک کامل ـ (دست دندان )چنانچه همه دندانها کشيده شوند پس از طي 8 ـ 6 هفته از ترميم بافتهاي آن يا تعويض پروتز کامل قبلي ، از لثه هاي بيمار قالبگيري شده و در لابراتوار پروتز کامل ساخته ميشود . استفاده از پروتز کامل براي چندين روز با لقي ، مشکل در جويدن و صحبت کردن همراه است تا بتدريج به آن عادت شود . ابتدا از غذاهاي نرم براي ايجاد عادت استفاده ميشود .

: مراقبتهاي استفاده از  پروتز متحرک

  ـ 1-پس از صرف غذا در هر وعده پروتزهاي متحرک ( چه کامل و چه پارسيل ) با آب سرد و نه داغ خوب شسته مي شوند . در پروتز پارسيل رعايت بهداشت دهان و دندانهاي باقيمانده الزاميست . ماندن غذا در لابلاي پروتز و دندانها مي تواند باعث پوسيدگي دندان ، بيماري لثه و بو گرفتن پروتز شود .

  ـ 2-هنگام تميز کردن پروتز مراقب افتادن آن از ارتفاع باشيد افتادن پروتز و فشارهاي زياد جويدن مي تواند باعث ترک يا شکستن پروتز و يا افتادن دندانهاي مصنوعي شود که قابل اصلاح است .

 ـ 3-همواره پس از استفاده از پروتز متحرک از آب نمک رقيق يا دهانشويه مورد تجويز دندانپزشک براي حفظ و استحکام لثه ها استفاده شود .

 ـ 4-در صورت تنگ يا گشاد بودن پروتز و ايجاد زخم از هر گونه دستکاري در آن خودداري کرده و جهت اصلاح و تعمير به مطب مراجعه کنيد .

 ـ 5-قبل از خواب پروتز متحرک حتماً برداشته شود چون ممکنست بعلت بدخوابي به بيرون از دهان افتاده باعث شکستن يا آلودگي شود يا توسط بيمار قورت داده شود . جهت حفظ لثه ها از قرمزي و بيماري قارچي و بو نگرفتن پروتز بهتر است قبل از خواب در ظرف آب نگهداري شود و حداقل در روز چند ساعتي برداشته شود .

 ـ 6-براي رنگ نگرفتن پروتز پس از خوردن غذاهاي رنگي پروتز بلافاصله تميز شود يا در صورت رنگ پذيري هر چند وقت يکبار بمدت 8 ـ 6 ساعت در ظرفي محتوي آب و يک قاشق وايتکس قرار داده شده ، و سپس بدقت زير آب سرد شسته شود .

 ـ 6-استفاده پروتز متحرک بمدت طولاني سايش دندانها ، تحليل استخوان و لثه ها و گاه لقي و پوسيدگي دندانها پايه را بدنبال دارد که نياز به ترميم و تعويض پيدا مي کند .

سفيد کردن دندان ها 

دندان ها به مرور زمان وبا گذشت سن دچار تغيير رنگ مي شوند.اين تغيير رنگ در اثر تغيير مواد معدني مينا وعاج صورت مي گيرد به اين معني که تخلخل مينا به مرور کم مي شود وشفافيت خود را از دست مي دهد.دندان ها هم چنين ممکن است به علت مواد رنگي غذاها باکتري ها وتنباکو دچار تغيير رنگ شوند.از آن جائي که سفيدي دندان ها به سور ناخود آگاه نشانه اي از جواني بر شمرده مي شودهمواره سفيد کردن دندانها مورد درخواست مردم بوده است.

در عمل سفيد کردن دندانها از مواد اکسيد کننده مثل پر اکسيد هيدوژن براي روشن تر کردن دندان استفاده مي شود.مواد اکسيد کننده به داخل ساختار کريستالي ميله مانند مينا نفوذ کرده و رنگيزه هاي رسوب کرده در بين هرم هاي مينائي را اکسيد مي کنند.با گذشت زمان نفوذ مواد اکسيد کننده به داخل عاج دندان که در لايه زيرين مينا قرار داردنيز صورت گرفته و رنگ آن نيز روشن تر مي شود.

دو روش اصلي براي سفيد کردن دندانها وجود دارد در روش اول که سفيد کردن در مطب ناميده مي شود مواد بليچينگ با غلظت بالا به مدت کوتاهي بر روي دندان قرار مي گيرد.در اين روش سفيدي دندان به سرعت پديدار مي شود ولي در صورتي که به درستي استفاه نشود ممکن است باعث آسيب به لثه ومخاط دهان شود.در اين روش براي جلوگيري از تماس مواد اکسيدکننده با لثه ها از لايه محافظ مخصوصي استفاده مي شود که با مهارت  بر روي لثه قرار مي گيرد وبا نور مخصوص محکم مي گردد.ماده مورد استفاده در بليچينگ مطب يا پراکسيد هيدروژن ويا کارباميد پراکسيد است.ماده دوم نيز در دهان پراکسيد هيدروژن ايجاد مي نمايد.ژل بليچينگ در اين موارد معمولا حداکثر معادل 35% پر اکسيد هيدروژن غلظت دارد.

از روش هاي ديگر بليچينگ سفيد کردن در منزل مي باشد که در اين روش دندان پزشک يک تري مخصوص پلاستيکي بر روي مدل دندانهاي شخص ساخته وژل هاي بليچينگ را در اختيار بيمار قرار مي دهد.بيمار هر روز چند ساعت ژل ها را بر روي تري قرار داده و آن را در دهان بر روي دندان ها مي گذارد.پس از گذشت چند هفته دندانها به سفيدي مورد نظر مي رسند.ژل مورد استفاد ه در اين روش بين ده تا شانزده درصد غلظت دارد.

در سال هاي اخير محصولات زيادي نيز براي سفيدکردن در داروخانه ها وسوپرمارکت ها ارائه مي شوند که غلظتي کمتر از ده درصد دارند وبه علت نظارت نداشتن دندانپزشک بر مراحل درمان استفاده از آن ها توصيه نمي گردد.

به طور معمول پس از بليچينگ بهبود مناسبي در زيبائي دندانها در اثر سفيد شدن آن ها مشاهده مي شود.ولي بايد دانست اين روش بر تمامي رنگيزه هاي دنداني موثر نيست ودر برخي موارد بدرنگي شديد دندان ها نياز به درمان هاي طولاني مدت بليچينگ ويا استفاده از درمان ونير لامينيت مي باشد.

از عوارض درمان بليچينگ مي توان به حساس شدن دندانها سوختگي لثه ها(در موارد استفاده نادرست ويا سفيدشدن بيش از حد دندانها ) اشاره کرد.اين عوارض در تعداد کمي از مراجعين ممکن است به وجودآيد و پس از چند روز بهبود مي يابد.مدتي پس از سفيدکردن ممکن است تا حدودي از سفيدي دندان کاسته گردد.

مقاوم سازي دندانها در دندانپزشکي

نوشته : دکتر عليرضا اسدي جراح و دندانپزشک

بيماريها بطور مستقيم نقشي در ايجاد پوسيدگي ندارند اما بطور ثانويه در اثر استفاده از دارو يا بدون دارو مثلا در بيماري عصبي و… باعث مي شوند دندانها استعداد بيشتري نسبت به پوسيدگي داشته باشند . 
مقاوم سازي دندان : مقاوم سازي دندانها در واقع روشهايي مي باشند كه از طريق آنها زمينه مساعد براي رشد باكتريها از بين مي رود وهمچنين مي توان دندانهارا از نظر مقاومت در مقابل پوسيدگي تقويت كرد . 
فلورايد : فلورايد يك ماده مهم در ساختمان ميناي دندان مي باشد كه هر چقدر در مينا بيشتر باشد دندان مقاومتر است .
بنا بر اين بايد از طرق مختلف باعث افزايش ماده فلورايد در مينا شويم . فلورايد در دوران جنيني و در زماني كه جوانه دندانها در حال ساخته شدن و رشد مي باشد از طريق سيستميك و از راه خون وارد جوانه دندانها مي شود ، بهترين راه براي اينكه دندانها در زمان جنيني از طريق جذب فلورايد تقويت شوند
فلورايد موجود در آب آشاميدني مي باشد كه متاسفانه در آب آشاميدني ما بجاي اينكه فلورايد در حد لازم ( IPPM ) باشد بين 3/ يا 4/ مي باشد كه ميزان آن خيلي كم است بنا بر اين بايد از روشهاي ديگر نيز فلورايد را وارد ميناي دندان كرد . استفاده از قرصهاي فلورايد نيز مي تواند كمبود ناشي از فلورايد آب آشاميدني را جبران كند كه لازم به ذكر است هيچگاه نبايد خود سرانه دست به اين كار بزنيد زيرا مصرف قرص فلورايد زيادي باعث مسموميت ناشي از فلوئور مي شود و حتما بايد زير نظر دندان پزشك صورت پذيرد .
فلورايد تراپي : اصطلاح فلورايد تراپي در حقيقت همان مقاوم كردن دندانها از را ه دهان مي باشد و به دو صورت انجام مي شود .
استفاده از ژلهاي فلورايد كه توسط دندانپزشك انجام مي شود ، اين روش بخاطر اينكه سطوح دندانها قبل از فلورايد تراپي توسط دندانپزشك تميز مي شوند و دندانپزشك محيط را ايزوله مي كند بسيار مفيد مي باشد و بااستفاده از وسيله مخصوص ژل فلورايد وارد دهان مي شود و بعداز چند دقيقه خارج شده سبب تقويت دندانها مي شود بهتر است بعد از فلورايد تراپي بچه ها حداقل 30 دقيقه چيزي ميل نكنند و اما بهتر ين زمان براي فلورايد تراپي وقتي است كه همه دندانهاي شيري در دهان ظاهر مي شوند  فلورايد تراپي در چند نوبت بايد انجام پذيرد كه حتما دندانپزشك بايد به خانوادها متذكر شود . 
استفاده از دهانشويه هاي حاوي فلورايد :
هر چند تاثير آن به ميزان ژل فلورايد نمي باشد ولي بي تاثير هم نيست چون خانواده ها با آن آشنايي ندارند زياد هم جدي نمي گيرند و اهميت خاصي به آن نمي دهند بهر حال به عنوان يك مكمل مي تواند باعث مقاوم شدن دندانها شود . 
فيشور سيلانت تراپي :
 از آنجايي كه تا بچه ها احساس درد نكنند والدين بهر دليلي از جمله ترس بچه ها ، كمبود وقت و وضعيت اقتصادي از معاينه بچه ها خوداري مي كنند بنا بر اين اين دندانهاي دائمي خيلي زود در معرض پوسيدگي قرار مي گيرند و سريعتر از بقيه دندانها دچار پوسيدگي شده ويا كشيده مي شوند . 

لثه بيمار	لثه سالم

بيماري لثه ( پريو ) 

 لفظ پريو به پيشگيري و درمان بيماريهاي بافتهاي نگهدارند? دندان ( لثه ها ، استخوان فک و الياف پريودنتال ) گفته مي شود . و بيماري لثه مهمترين عامل از دست دادن دندانها در بالغين مي باشد .

:ژنژيويت

  لثه ها در حالت طبيعي ، صاف با لبه هاي تيز ، صورتي رنگ که در صورت عدم رعايت بهداشت دهان و مسواک نزدن ، تجمع پلاک ميکروبي و ترشح مواد سمي باعث التهاب لثه ها و تشکيل جرم شده بنوبه خود علائمي چون سوزش و خارش ، تورم ، قرمزي و خونريزي از لثه ها ديده ميشود که با رعايت بهداشت ( استفاده از مسواک و دهانشويه ) و انجام جرم گيري برگشت پذير است .

پريودنيتت ( پيوره ) : چنانچه درماني انجام نگيرد پيشرفت بيماري لثه به بافتهاي زيرين و نگهدارند? دندان سرايت کرده و علاوه بر علائم ژنژيويت که با شدت بيشتري اتفاق مي افتد خروج چرک از لثه ها ، بوي بد ، تحليل استخوان ، لقي دندان ها و ايجاد فاصله بين آنها نيز ديده مي شود و در اين مرحله از بيماري به درمانهاي قبلي پاسخ نداده ، بلکه نياز به جراحي لثه توسط متخصص پيدا مي کند که در صورت عدم درمان توسط بيمار دندان کشيده خواهد شد .

در عمل جراحي لثه ، پس از بيحسي ، لثه ها کنار زده شده پس از تميز کردن بافتهاي آلوده و تصحيح استخوان فک ، لثه ها به جاي خود ولي پايين تر از حد قبلي بخيه زده مي شود . سپس بر روي آن پانسمان مخصوص قرار داده شده بخيه ها 7 تا 10 روز بعد کشيده ميشوند .

: مراقبتهاي بعد از  جراحي لثه و جرم گيري  

 ـ 1-وجود درد و تورم و خونريزي اندک پس از جراحي لثه طبيعي بوده که طي 4 ـ 3 روز از بين ميرود در صورت تداوم و شدت آن با دندانپزشک تماس گرفته شود .

 ـ 2-بهتر است روز اول بعد از جراحي از مايعات سرد و نرم استفاده شود و ناحيه مورد عمل مسواک زده نشود و دهانشويه استفاده نشود ولي در روز دوم اشکالي ندارد .

  ـ 3-پس از جراحي لثه و بعلت تحليل آن و سخت شدن طوق و ريشه، دندان به تحريکات حرارتي نظير سرما و گرما حساس بوده که بتدريج از بين ميرود که در صورت ادامه اين روند از خمير .دندانهاي ضد حساسيت استفاده ميشود 

قبل از جرم گيري	بعد از جرم گيري

 جرم گيري :پلاک ميکروبي موجود در لثه ها و دندانها در صورت پاک نشدن ، در اثر رسوب املاح موجود در بزاق ، در آن جرم دندان به رنگهاي سفيد ، زرد ، قهوه اي تا سياه تشکيل ميدهند که با مسواک زدن برداشته نميشود . و حتماً به جرم گيري نياز دارد . برخلاف تصور عوام ، جرم گيري براي دندان هيچگونه ضرر ندارد بلکه در افرادي با جرمهاي بالا ضروري نيز مي باشد . زيرا جرم چيزي خارج از دندان بوده که بر روي آن رسوب مي کند . جرم گيري از تحليل استخوان و لثه ها و پيشرفت بيماري لثه مي کاهد . علت اينکه پس از جرم گيري مجدداً در دندانها در همان نواحي و با همان شدت جرم تشکيل مي شود بخاطر درست مسواک نزدن و تکرار عادات قبلي است . پس از جرم گيري دندانها قدري به تحريکات حرارتي نظير سرما و گرما حساس بوده که بتدريج از بين ميرود عمل جرم گيري توسط قلمهاي دستي و يا دستگاه مخصوص آن انجام مي گيرد توصيه ميشود از خمير دندانها يا پودرهاي ضد جرم که بعلت وجود مواد ساينده واسيدي در آن به لثه ها و ميناي دندان آسيب ميرساند بدون تجويز دندانپزشک ، استفاده نکنيد .

 : جراحي دهان و دندان

 جراحي دهان ، فک و صورت عمل تشخيص ، جراحي و درمان بيماريها ، صدمات بافتهاي سخت و نرم داخل دهان و فک و صورت مي باشد که در مورد دندانپزشکان عمومي بيشتر کشيدن دندانها را شامل ميشود . براي کشيدن دندانها نخست کاملاً بيحس مي شوند تا خونريزي و درد پس از کشيدن حداقل باشد . از دلايل و موارد مهم که به کشيدن دندانها منتهي ميشود عبارتست از : پوسيدگي وسيع ، شکستگي دندان ( تاج و ريشه ) .... ارتودنسي ، ساخت پروتز ، دندانهاي شيري ، دندانهاي نهفته ، دلايل اقتصادي 

 : مراقبتهاي بعد از کشيدن دندان

قبل و بعد از کشيدن

 ـ1- خونريزي و نشت خون پس از جراحي و کشيدن بمدت چند ساعت طبيعي است از تعويض .گاز با فواصل کوتاهتر از 15 دقيقه خودداري کنيد و در صورت ادامه خونريزي با مطب تماس گيريد 

 ـ2- از شستشوي دهان در روز جراحي خودداري کنيد از فرداي همان روز با آب نمک رقيق و يا دهانشويه اي که تجويز مي شود دهان خود را غرغره کنيد از مسواک زدن در سمت دندان کشيده .شده تا 24 ساعت خودداري کنيد

 ـ 3-تورم و درد از عوارض قابل انتظار بعد از جراحي است در صورت ادامه و بيشتر شدن تورم و درد .و بدبو شدن دهان با مطب تماس بگيريد 

. ـ4- از رژيم غذايي نرم و مايعات استفاده کنيد از خوردن غذاهاي سفت و مايعات داغ بپرهيزيد 

 ـ 5-پس از کشيدن دندان ، گاز استريل را حداقل تا نيم ساعت با فشار ملايم ميان دندانها نگهداريد . آب دهان خود را قورت دهيد از مک زدن و خالي کردن آب دهان بعلت ايجاد خونريزي .خودداري کنيد 

 ـ 6-يکي از عوارض نامطلوب و پيش بيني نشده ، دو روز يا بيشتر بعد از زمان کشيدن دندان ايجاد .حفر? خشک است که درد شديد ايجاد مي کند جهت درمان و کاهش درد به مطب مراجعه کنيد

 ـ 7-در جراحيهاي بزرگ و انجام بخيه بر روي زخم ، براي جلوگيري از تورم در روز عمل هر نيم ساعت يک کيسه يخ بر روي ناحيه صورت قرار داده و اينکار را تکرار کنيد اينکار را فرداي روز عمل با .گذاشتن حوله گرم بر روي صورت تکرار کنيد 

 ـ8- تا يکهفته از سمت دندان جراحي شده غذا نخوريد و تا 24 ساعت مسواک نزنيد 10 ـ 7 روز .بعد از جراحي براي کشيدن نخ بخيه مراجعه کنيد

.  ـ 9-از کشيدن سيگار حداقل تا 48 ساعت بعد از جراحي دندان خودداري کنيد 

 ـ 10-چنانچه دندانپزشک قبل يا بعد از کشيدن دندان برايتان دارو تجويز کرد حتماً آن را مرتب و .منظم مصرف کنيد 

 ـ 11-چنانچه سابق? بيماري يا ناراحتي خاصي داريد حتماً قبل از کشيدن به دندانپزشک خود .اطلاع دهيد تا تدابير لازم انديشيده شود 

 ـ12- در کودکان بعلت ماندگاري بيحسي 4 ـ 3 ساعت بعد از کشيدن مراقب گاز گرفتگي گونه .ولب توسط آنان باشيد 

موارد کشيدن دندان عقل :

دندان عقل نهفته

 ـ 1-چنانچه دندان عقل با درد و آبسه همراه باشد و بعلت کج ، نهفته و نيمه نهفته بودن رويش آن .امکان پذير نباشد 

. ـ 2-چنانچه دندان عقل مقابل وجود نداشته باشد

. ـ 3-چنانچه بعلت پوسيدگي وسيع عصب يا پالپ دندان عقل درگير شده باشد .

. ـ4- بعلت ارتودنسي و رديف کردن دندانها ، براي برداشتن فشار و ايجاد فضا کشيده يشود